Хөлийн цэврүүт мөөгөнцөр Шалтгаан, шинж тэмдэг ба эмчилгээний цогц зөвлөгөө
Хөлийн цэврүүт мөөгөнцөр: Шалтгаан, шинж тэмдэг ба эмчилгээний цогц зөвлөгөө
Энэ жил дахиад л эхэлчихлээ Хөлийн ул халуу оргиж, жижигхэн цэврүүнүүд үсрээд маш их загатнаж байна!
Монголын зуны халуун өдрүүдэд эсвэл өвлийн улиралд зузаан гутал дотор хөл чийгтсэнээс болоод ийм зовуурьтай тулгардаг хүмүүс маш олон байдаг. Ихэнх хүмүүс хөлийн мөөгөнцрийг зөвхөн хурууны завсар нурах гэж боддог ч, хамгийн их загатнаа үүсгэж, зовуурь өгдөг нь Цэврүүт мөөгөнцөр (Vesicular Tinea Pedis) юм.
Загатнаснаас болоод маажтал цэврүү нь хагарч, шархлаад, дээр нь цагаан хальс эсвэл зузаан эвэрлэг тогтож байна уу? Тэгвэл энэ нь зүгээр нэг арьсны харшил биш, мөөгөнцрийн халдвар байх магадлал 90%-тай. Өнөөдөр бид энэхүү өвчний шалтгаан, оношилгоо болон Монгол улсын нөхцөлд хэрхэн үр дүнтэй эмчлэх талаар дэлгэрэнгүй хүргэж байна.
1. Цэврүүт мөөгөнцөр гэж юу вэ?
Энэ нь хөлийн улын хонхор (arch) болон хажуу хэсгээр жижиг, дунд хэмжээтэй цэврүүнүүд үсэрч гардаг мөөгөнцрийн нэг хэлбэр юм.
Эхэн үе: Арьсны гүнд шигдсэн мэт хатуу, 1-2 мм хэмжээтэй жижиг цэврүүнүүд гарна.
Явц: Цэврүүнүүд хоорондоо нийлж томорч, дотор нь тунгалаг эсвэл шаравтар шингэн хуримтлагдана.
Зовуурь: Маш хүчтэй загатнана. Цэврүү хагарах үед шингэн гоожиж, өвдөлт мэдрэгдэж эхэлдэг.
2. Яагаад заавал Цэврүү үсэрдэг вэ? (Шалтгаан)
Мөөгөнцөр бол "Dermatophytes" хэмээх бичил биетээр үүсгэгддэг халдвар юм. Гэхдээ яагаад зарим хүнд зөвхөн цэврүү гардаг вэ?
Биеийн дархлааны хариу үйлдэл
Цэврүүт мөөгөнцөр нь мөөгөнцрийн нян өөрөө биш, харин тухайн хүний бие мөөгөнцөрт хэт мэдрэг (аллерги мэт) хариу үйлдэл үзүүлж буй хэлбэр юм. Биеийн дархлаа уг нянтай тэмцэх явцад хүчтэй үрэвсэл үүсгэж, үүний үр дүнд арьсан дор шингэн цугларч цэврүү үүсдэг.
Монгол орны нөхцөл ба амьдралын хэв маяг
Агаар нэвтрүүлдэггүй гутал: Монголчууд бидний өдөр тутам өмсдөг пүүз, савхин гутал, ажлын тусгай гутал зэрэг нь хөлийг битүүмжилж, хөлс ихээр гаргадаг.
Чийгшил ба дулаан: Мөөгөнцөр нь халуун, чийглэг орчинд маш хурдан үрждэг. Хөлөө дутуу хатаах, нэг оймсоо олон хоног өмсөх нь гол шалтгаан болдог.
Дахан буюу хөлсний булчирхайн идэвхжил: Хөлс их гардаг хүмүүс энэ өвчнөөр өвчлөх магадлал өндөр.
3. Шинж тэмдэг ба аюултай хүндрэлүүд
Цэврүүт мөөгөнцөр нь зөвхөн загатнаад зогсохгүй дараах үе шаттайгаар хүндэрдэг:
| Үе шат | Илрэх шинж тэмдэг |
| I шат: Үүсэх үе | Хөлийн ул загатнаж, гүвдрүүт тууралт гарна. |
| II шат: Идэвхжил | Цэврүүнүүд томорч, хөл хавагнах мэт хүнд оргино. |
| III шат: Хагарах үе | Цэврүү хагарч шархлан, шүүс гоожиж, загатнаа дээд цэгтээ хүрнэ. |
| IV шат: Хоёрдогч халдвар | Шархаар бактери орж, хөл улайж хавдах, халуурах шинж илэрнэ. |
⚠️ Анхааруулга: Цэврүүг бохир гар эсвэл зүүгээр хатгаж болохгүй. Энэ нь Зөөлөн эдийн үрэвсэл (Cellulitis) үүсгэж, эмнэлэгт хэвтэж эмчлүүлэх хэмжээний хүндрэлд хүргэх аюултай.
4. Оношилгоо: Энэ экзем мөн үү?
Олон хүн мөөгөнцрийг арьсны экземтэй андуурч, дур мэдэн "Гормонтой тос" (Дермовейт, Адвантан гэх мэт) түрхдэг. Энэ нь маш аюултай!
Хэрэв мөөгөнцөр бол: Гормонтой тос түрхэхэд түр зуур загатнаа намдах боловч мөөгөнцрийн нянг улам тэжээж, өвчнийг газар авахуулдаг.
Оношилгооны арга: Арьсны Өвчин Судлалын Үндэсний Төв (АӨСҮТ) эсвэл хувийн арьсны эмнэлэгт хандаж, арьсны өнгөн хэсгээс хусаж KOH шинжилгээ (микроскопоор харах) хийлгэх нь хамгийн найдвартай арга юм.
5. Эмчилгээний аргууд (Монгол дахь боломжууд)
Мөөгөнцрийг эмчлэхэд тэвчээр маш их шаардлагатай. Зовуурь арилсан ч нян үлдсэн байдаг тул эмчилгээг дуусгах нь чухал.
5.1. Хурц үеийн эмчилгээ (Шүүс гоожиж байх үед)
Хэрэв цэврүү хагарч, шүүс гоожиж байвал шууд тос түрхэж болохгүй. Эхлээд шархыг хатаах хэрэгтэй.
Мөнгөжүүлсэн уусмал эсвэл Риванол: Шархыг цэвэрлэж, хатаах үйлчилгээ үзүүлнэ.
Борны хүчлийн уусмал: 3%-ийн борны хүчлийн уусмалаар бигнүүр тавьж, шүүсийг зогсооно.
5.2. Үндсэн эмчилгээ (Антибиотик ба мөөгөнцрийн эсрэг)
Түрхэх тос: Тербинафин (Terbinafine), Клотримазол (Clotrimazole), Кетоконазол зэрэг тоснуудыг өдөрт 2 удаа, хөлөө бүрэн хатаасны дараа түрхэнэ.
Уух эм: Хэрэв түрхээд эдгэрэхгүй бол эмчийн заавраар мөөгөнцрийн эсрэг эм (Итраконазол гэх мэт) ууна. Уух эм нь элгэнд ачаалал өгдөг тул заавал эмчийн хяналтад уух ёстой.
5.3. "Id reaction" буюу Алганы цэврүүтэх урвал
Заримдаа хөлийн мөөгөнцөртэй хүний гар дээр жижиг цэврүү үсэрдэг. Энэ нь гар руу мөөгөнцөр халдварласан гэхээсээ илүү хөлөн дээрх үрэвсэлд бие махбод өгч буй хариу үйлдэл юм. Хөлөө бүрэн эмчилбэл гар дээрх цэврүү өөрөө арилдаг.
6. Уламжлалт арга ба ахуйн зөвлөгөө
Монгол ахуйд хөлийн мөөгөнцрийг намдаах шалгарсан аргууд бий. Эдгээр нь үндсэн эмчилгээг дэмжих үүрэгтэй.
Давстай бүлээн ус: Цэвэр давстай усанд хөлөө 15 минут дүрэх нь нянгийн үржлийг зогсоож, загатнааг намдаана.
Ганга ба Арцын ханд: Ганга өвс болон арцыг буцалгаж, бүлээн хандаар нь хөлөө угаах нь байгалийн антисептик болдог.
Хүнсний сода: Хөлөө угаасны дараа содатай усаар зайлах нь арьсны pH балансыг тэнцвэржүүлж, мөөгөнцөр амьдрах боломжгүй орчинг бүрдүүлнэ.
7. Дахин өвдөхөөс хэрхэн сэргийлэх вэ? (Алтан дүрэм)
Мөөгөнцөр маш амархан дахидаг өвчин. Тиймээс дараах зүйлсийг зуршил болгоорой:
Хуурайшилт бол нэгдүгээрт: Хөлөө угаасны дараа хурууны завсар бүрийг фенээр (хүйтэн салхиар) эсвэл алчуураар маш сайн хатаа.
Оймсны сонголт: 100% даавуун оймс өмсөж, өдөрт дор хаяж нэг удаа соль.
Гуталны арчилгаа: Нэг гутлыг дараалан хоёр өдөр бүү өмс. Гутлыг дор хаяж 24 цаг агааржуулж, дотор талыг нь мөөгөнцрийн эсрэг шүршигчээр ариутга.
Нийтийн газар: Саун, усан бассейн, спорт заалны шүршүүрт хэзээ ч хөл нүцгэн бүү яв. Заавал өөрийн гэсэн углааштай байх хэрэгтэй.
Гэр бүлийн эрүүл мэнд: Гэр бүл дундаа дундын углааш, алчуур, хумсны хутга ашиглахаас татгалзаарай.
Дүгнэлт
Цэврүүт мөөгөнцөр бол зөвхөн гадна талын асуудал биш, таны биеийн дархлаа болон ахуйн соёлтой шууд холбоотой өвчин юм. Өвдсөн үедээ дур мэдэн тос түрхэж хугацаа алдахгүйгээр, мэргэжлийн эмчид хандаж зөв оношлуулах нь хамгийн чухал. Босоо заяатай монгол хүн таны хөл эрүүл, алхаа тань хөнгөн байх болтугай.
Комментарии
Отправить комментарий