Бие гэнэт хавагнаж, ядраад байна уу Эмэгтэйчүүдийн архаг өвчний шалтгаан, шинж тэмдэг ба менежмент
Бие гэнэт хавагнаж, ядраад байна уу? Эмэгтэйчүүдийн архаг өвчний шалтгаан, шинж тэмдэг ба менежмент
Өглөө сэрэхэд бие тань тугалга шиг хүнд оргиж, хичнээн унтсан ч амраагүй мэт мэдрэмж төрж байсан уу? "Би сүүлийн үед ачаалал ихтэй байснаас болов уу?" гэж бодоод өнгөрөөж болохгүй. Хэрэв хавагнах нь удаан үргэлжилж, үе мөчөөр чинь янгинаж байгаа бол энэ нь таны биеэс илгээж буй улаан гэрэл байж магадгүй юм. Эрэгтэйчүүдээс илүү эмэгтэйчүүдэд түгээмэл тохиолдож, амьдралын чанарыг бууруулдаг тодорхой өвчнүүд байдаг.
Өнөөдөр бид анзааралгүй ирж, бие махбодыг алгуур идэж байдаг Эмэгтэйчүүдийн архаг өвчин (Women's Chronic Disease)-ий талаар маш дэлгэрэнгүй авч үзэх болно. Үүнийг цэвэршилт эсвэл насных гэж зөнд нь орхилгүй, шалтгаанаас нь эхлээд шинжилгээ, өдөр тутмын арчилгаа хүртэлх бүх мэдээллийг хүргэе.
1. Эмэгтэйчүүд яагаад илүү өвдөмтгий байдаг вэ? Үндсэн шалтгаанууд
Монголын эрүүл мэндийн статистик болон олон улсын судалгаагаар ревматоид артрит (үе мөчний үрэвсэл), бамбай булчирхайн өвчин, ясны сийрэгжилт зэрэг өвчний эмэгтэй өвчтөнүүдийн эзлэх хувь эрэгтэйчүүдээс хамаагүй өндөр байдаг. Үүний шалтгаан юу вэ?
Дааврын хүчтэй давалгаа (Эстроген ба Прогестерон): Эмэгтэй хүний амьдрал дааврын өөрчлөлттэй салшгүй холбоотой. Сарын тэмдэг, жирэмслэлт, төрөлт, цэвэршилт хүртэлх үе шатуудад эмэгтэй дааврын хэмжээ огцом хэлбэлздэг. Эстроген нь яс хамгаалах, судас бэхжүүлэх, дархлаа зохицуулах үүрэгтэй ч цэвэршилтийн дараа энэ даавар багассанаар "хамгаалалтын бамбай" үгүй болж, төрөл бүрийн өвчинд өртөмтгий болдог.
Генетик хүчин зүйл ба X хромосом: Эмэгтэйчүүд XX хромосомтой. Дархлаатай холбоотой генүүдийн ихэнх нь X хромосом дээр байрладаг. Энэ нь халдварт өвчинд тэсвэртэй байх давуу тал олгодог ч, эсрэгээрээ өөрийн биеийг дайсан гэж андууран довтлох "Дархлааны өөрийгөө довтлох эмгэг" (Autoimmune disease)-д илүү өртөмтгий болгодог.
Монгол эмэгтэйчүүдийн нийгмийн стресс (Сэтгэл гутрал ба "Чимээгүй" стресс): Гэр орны ажил, хүүхэд хүмүүжил, албан ажил гээд "Супер эмэгтэй" байх шаардлага нь архаг стрессийг үүсгэдэг. Стрессийн даавар болох кортизол хэт их ялгарснаар дархлааны тогтолцоо алдагдаж, биеийн үрэвслийн түвшинг ихэсгэдэг.
2. Түгээмэл тохиолдох эмэгтэйчүүдийн архаг өвчин ба шинж тэмдэг
Монгол эмэгтэйчүүдийг хамгийн их зовоодог 4 үндсэн өвчнийг авч үзье.
① Бамбай булчирхайн өвчин (Гипотиреодизм)
Эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүдээс 5-8 дахин илүү өртдөг.
Архаг ядаргаа: Амарсан ч ядаргаа тайлагдахгүй, өглөө босоход хэцүү байх.
Жин нэмэх: Хоолны хэмжээ хэвээр байтал бие хавагнаж, жин нэмэх.
Даарах: Бусад хүмүүс халууцаж байхад ганцаараа даарч, гар хөл хүйтэн байх.
Сэтгэл санаа тогтворгүй болох: Хүсэл эрмэлзэлгүй болж, арьс хуурайшин, үс өнгөгүй болох.
② Дархлааны өөрийгөө довтлох эмгэг (Ревматоид артрит)
Өглөөний хөшингө: Өглөө сэрэхэд хуруу, өлмийний үе хөшиж, гараа атгахад хэцүү байх. 1 цагаас илүү хугацаанд хөдөлж байж зөөлрөх.
Тэгш хэмийн өвдөлт: Зөвхөн нэг тал биш, хоёр талын бугуй, өвдөг зэрэг нэгэн зэрэг өвдөж, халуу оргих.
③ Ясны сийрэгжилт (Чимээгүй ясны хулгайч)
Цэвэршилтийн дараа огцом нэмэгддэг ба эхэн үедээ ямар ч шинж тэмдэг илэрдэггүй.
Өндөр намсах: Нурууны нугалам алгуур суулт өгснөөр залуу байх үеийнхээс өндөр намсах.
Яс амархан хугарах: Ханиалгах эсвэл үл ялиг бүдрэхэд л яс хугарах аюултай нөхцөл үүсэх.
④ Төмөр дутлын цус багадалт
Сарын тэмдэг ирдэг насны эмэгтэйчүүд болон умайн хорт хавдаргүй хавдар (миома)-тай эмэгтэйчүүдэд элбэг.
Толгой эргэх: Суугаад босох үед толгой эргэх.
Мөс идэх хүсэл (Пика): Хатуу мөс зажлах ер бусын хүсэл төрөх.
Хумсны өөрчлөлт: Хумс нимгэрч, халбага шиг хотойх.
3. Эрт илрүүлгийн шинжилгээ ба оношилгоо
"Зүгээр л ядарсных" гэж хойш тавилгүй, биеийнхээ үзүүлэлтийг шалгах нь эмчилгээний эхний алхам юм.
Цусны шинжилгээ: Цус багадалт байгаа эсэхийг шалгахаас гадна Бамбай булчирхайн даавар (TSH, T3, T4)-ыг заавал үзүүлэх шаардлагатай. Хэрэв үе мөч өвдөж байвал Ревматоид хүчин зүйл (RF)-ийн шинжилгээ өгнө.
Ясны нягт тодорхойлох шинжилгээ (DEXA): Цэвэршилтийн насны эмэгтэйчүүд ясны сийрэгжилтээ заавал шалгуулах ёстой.
Эхо шинжилгээ: Умайн эрүүл мэндтэй холбоотой цус багадалтыг оношлохын тулд эмэгтэйчүүдийн эхо-д харах шаардлагатай.
4. Менежмент ба урьдчилан сэргийлэх аргууд
Архаг өвчнийг "бүрэн эмчлэх" гэхээсээ илүү "хянаж удирдах" гэж ойлгох хэрэгтэй.
Монгол ахуйд тохирсон хооллолт: Сүү, цагаан идээ хэрэглэх нь ясны сийрэгжилтээс сэргийлнэ. Мөн шар буурцаг, шош, анар зэрэгт агуулагддаг ургамлын гаралтай эстроген (изофлавон) нь дааврын тэнцвэрт тустай. Гэхдээ гурил, элсэн чихэр зэрэг цэвэршүүлсэн нүүрс ус нь үрэвслийг өдөөдөг тул багасгах нь зүйтэй.
Ясанд ачаалал өгөх дасгал: Усанд сэлэхээс илүүтэй алхах, шатаар өгсөх, хөнгөн хүчний дасгал хийх нь ясны эсийг нөхөн төлжүүлэхэд илүү үр дүнтэй. Наранд 30 минут алхах нь Витамин D-г нөхөж, дархлааг дэмжих хамгийн шилдэг "эм" юм.
Стресс менежмент ба нойр: Монгол эмэгтэйчүүд сэтгэл хөдлөлөө барихдаа сайн ч, энэ нь дотор эрхтний өвчин үүсгэх эрсдэлтэй. Иог, бясалгал эсвэл өөрийн дуртай хоббигоо олж стрессээ тайлж байгаарай. Шөнийн 23:00-оос 02:00 цагийн хооронд дархлааны эсүүд нөхөн төлждөг тул энэ үед гүн нойрсох нь чухал.
Эмэгтэйчүүдийн архаг өвчний шинж тэмдэг нь тодорхой бус байдаг тул "нас ахисных" гээд орхих нь аюултай. Өөрийн биед гарч буй өөрчлөлтөд мэдрэмжтэй хандаж, жилд нэг удаа урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдаж байгаарай. Гэр бүлээ халамжлахаас өмнө өөрийгөө хайрлаж, эрүүл мэнддээ анхаарах нь таны хамгийн том хариуцлага юм.
Та дараах мэдээллийг авахыг хүсэж байна уу?
Монголд цэвэршилтийн үеийн даавар орлуулах эмчилгээ хаана хийлгэж болох вэ?
Ясны сийрэгжилтийн үед хэрэглэх кальциар баялаг Монгол хүнсний жагсаалт
Гэрийн нөхцөлд хийж болох үе мөчний хөнгөн дасгалууд
Комментарии
Отправить комментарий