Амны тагнай загатнах шалтгаан ба шинж тэмдэг Хэлээрээ маажаад ч намдахгүй байгаа бол яах вэ
Амны тагнай загатнах шалтгаан ба шинж тэмдэг: Хэлээрээ маажаад ч намдахгүй байгаа бол яах вэ?
Таны амны тагнай гэнэт тэсхийн аргагүй загатнаж, хэлээрээ хичнээн маажсан ч намдахгүй хэцүү санагдаж байсан уу? Хэлээрээ үрээд ч загатнаа нь гарахгүй, хуруугаа хийхэд нян бактераас эмээх зэрэг үнэхээр тухгүй мэдрэмж төрдөг. Амны тагнай загатнах (Palatal Pruritus) нь зүгээр нэг түр зуурын үзэгдэл биш бөгөөд энэ нь манай биеийн дархлааны тогтолцооноос илгээж буй чухал дохио байх магадлалтай. Өнөөдөр бид Монголчуудын дунд түгээмэл тохиолддог амны тагнай загатнах шалтгаанууд, түүнийг хэрхэн шийдвэрлэх талаар гүнзгийрүүлэн судлах болно.
1. Амны тагнай загатнах үндсэн шалтгаанууд
Монголын эрс тэс уур амьсгал, тоосжилт болон хооллолтын хэв маягаас шалтгаалж тагнай загатнах хэд хэдэн тодорхой хүчин зүйлүүд байдаг.
Харшлын гаралтай хамрын үрэвсэл (Rhinitis): Монголд хавар, зуны улиралд шарилж, хялгана болон бусад ургамлын тоосжилтоос үүдэлтэй харшил маш түгээмэл. Хамрын салст бүрхэвч харшил үүсгэгчид хариу үйлдэл үзүүлэхэд "гистамин" хэмээх бодис ялгарч, мэдрэлийг цочроон загатнуулдаг. Хамар, амны тагнай, чихний суваг нь хоорондоо мэдрэлийн судлаар холбогдсон байдаг тул харшил хөдлөх үед зөвхөн хамар биш, тагнай (ялангуяа зөөлөн тагнай) хүчтэй загатнадаг.
Амны хөндийн харшлын хам шинж (OAS): Зарим төрлийн жимс, хүнсний ногоо идсэний дараа тагнай ирвэгнэж загатнахыг хэлнэ. Жишээ нь, хус модны тоосны харшилтай хүн алим, тоор идэхэд биеийн дархлаа нь уг жимсний уургийг харшил үүсгэгчтэй андуурснаас болж хариу үйлдэл үзүүлдэг.
Амны хөндийн мөөгөнцөр (Candidiasis): Дархлаа сулрах, антибиотик удаан хугацаагаар хэрэглэх эсвэл чихрийн шижингийн үед амны хөндийд байдаг 'кандида' мөөгөнцөр хэт олширдог. Энэ үед тагнай халуу оргиж загатнахаас гадна цагаан өнгөр тогтдог.
Ам хуурайших ба стресс: Монголын хуурай агаар, өвлийн улирлын халаалт нь амны хөндийг амархан хуурайшуулдаг. Шүлс багассанаар тагнай эмзэг болж, яг л шавьж мөлхөж байгаа мэт загатнах мэдрэмж төрүүлдэг. Мөн ядаргаа, стрессээс болж амны салст гэмтэх (ам гэмтэх) үед урьдчилсан шинж тэмдэг болж загатнаж болно.
2. Дагалдах шинж тэмдэг болон хүндрэлүүд
Загатнаа нь дангаараа бус, дараах шинж тэмдгүүдтэй хавсарч илэрвэл шалтгааныг нь оношлоход хялбар байдаг:
Найтах, нус гоожих: Харшлын гаралтай үед өглөө сэрэхэд эсвэл хүйтэн агаарт гарахад шинж тэмдэг идэвхждэг.
Амны хөндийн цагаан өнгөр: Хэл болон тагнай дээр сүүнцэр шиг цагаан толбо үүсч, арчихад цус шүүрч (bleeding) байвал мөөгөнцөр байх магадлал өндөр.
Хоолойд юм тээглэх мэдрэмж: Тагнай болон залгиур орчим хавдаж, хоолойд цэр байгаа мэт тухгүй мэдрэмж төрнө.
Уруул, хэл хавдах: Хүнсний харшлын үед тагнай загатнахтай зэрэгцэн уруул хавдаж, хэл ирвэгнэдэг.
3. Монгол дахь оношилгоо, эмчилгээний арга замууд
Хэрэв загатнаа намдахгүй удаан үргэлжилбэл Чих Хамар Хоолойн (ENT) эмчид хандах хэрэгтэй. Монголын томоохон улсын болон хувийн эмнэлгүүдэд дараах оношилгоог хийдэг:
Харшлын сорил (MAST тест): Цуснаас дээж авч олон төрлийн харшил үүсгэгчийг нэг дор тодорхойлно.
Салстын шинжилгээ: Мөөгөнцөр сэжиглэж байгаа бол тагнайгаас арчдас авч микроскопоор харна.
Шийдвэрлэх аргууд:
Эмийн эмчилгээ: Харшлын эсрэг бэлдмэл (Antihistamines) хэрэглэх. Мөн хамрын цацлага хэрэглэх нь тагнай руу дамжсан үрэвслийг намдаахад тустай. Мөөгөнцөр бол мөөгөнцрийн эсрэг тусгай уусмалаар зайлах эсвэл эм ууна.
Мөс хэрэглэх: Хэт их загатнаж байгаа үед мөс хүлхэх нь мэдрэлийг түр зуур мэдээ алдуулж, хавдрыг бууруулдаг.
Давсны уусмалаар зайлах: Хүйтэн физиологийн уусмалаар ам болон хамраа зайлах нь харшил үүсгэгч бодисуудыг угааж цэвэрлэх ач холбогдолтой.
4. Монгол ахуй ба уламжлалт аргаар урьдчилан сэргийлэх
Монголчуудын хооллолт, амьдралын хэв маягт тохирсон дараах зөвлөмжийг дагаж мөрдөөрэй.
Агаарын чийгшил 50-60% байлгах: Монголын өвөл маш хуурай тул гэртээ чийгшүүлэгч ажиллуулах эсвэл нойтон алчуур тавих нь амны салст хатахаас сэргийлнэ.
Уламжлалт арга: Чацарганы тос: Амны салст гэмтсэн эсвэл хуурайшсан үед чацарганы тосоор тагнайгаа арчих нь салстыг нөхөн төлжүүлэх, зөөлрүүлэх үйлчилгээтэй.
Халуун, халуун ногоотой хоолноос татгалзах: Монголчууд халуун шөлтэй хоол идэх дуртай. Гэвч хэт халуун температур тагнайг түлж, эмзэг болгодог. Загатнаж байгаа үед халуун болон хэт их амтлагчтай хоолноос түр татгалзаарай.
Шингэн зүйл сайн уух: Өдөрт 2 литрээс багагүй бүлээн ус ууж, биеийн шингэнийг нөхөх нь амны хөндийн эрүүл мэндэд нэн чухал.
Анхааруулга: Тагнай загатнаж байна гээд сойзоор хүчтэй үрж болохгүй. Энэ нь амны нарийн салстыг гэмтээж, хоёрдогч халдвар (бактерийн халдвар) үүсгэх аюултай.
Танд энэ мэдээлэл тус болсон уу?
Амны тагнай загатнах нь өчүүхэн мэдрэмж мэт боловч амьдралын чанарт сөргөөр нөлөөлдөг. Дээрх аргуудыг туршаад үзээрэй, хэрэв шинж тэмдэг арилахгүй бол заавал мэргэжлийн эмчид хандаарай.
Та дараах мэдээллийг авахыг хүсэж байна уу?
Улаанбаатар хотод харшлын сорил өгөх боломжтой эмнэлгүүдийн жагсаалт
Дархлаа дэмжих Монгол уламжлалт хүнсний бүтээгдэхүүнүүд
Амны хөндийн мөөгөнцрийн үед хэрэглэх аюулгүй зайлагч бэлдэх арга
Комментарии
Отправить комментарий