Чигчий хурууны махилт буюу Клинодактили Шалтгаан, шинж тэмдэг ба эмчилгээний аргууд
Чигчий хурууны махилт буюу Клинодактили: Шалтгаан, шинж тэмдэг ба эмчилгээний аргууд
Таны эсвэл таны хүүхдийн чигчий хуруу дотор тал руугаа бага зэрэг махийж харагдаж байна уу? Үүнийг анагаах ухаанд Клинодактили (Clinodactyly) гэж нэрлэдэг. Ихэнх тохиолдолд энэ нь зөвхөн гоо зүйн асуудал мэт боловч зарим тохиолдолд ясны өсөлт болон гар сарвууны үйл ажиллагаанд нөлөөлдөг.
Энэхүү блог нийтлэлээр бид клинодактилийн шалтгаан, оношилгоо болон Монгол улсын эрүүл мэндийн тогтолцоонд тулгуурласан эмчилгээний зөвлөгөөг хүргэж байна.
1. Клинодактили гэж юу вэ?
Клинодактили гэдэг нь хурууны үе хоорондын ясны хөгжил саатсанаас үүдэлтэй хурууны төрөлхийн махилтыг хэлнэ. Ихэвчлэн чигчий хуруунд тохиолддог бөгөөд хурууны үзүүр ядам хуруу руу чиглэж махийсан байдаг.
Хэвийн хэмжээ: Хурууны махилт 10 градусаас бага бол үүнийг физиологийн хэвийн үзэгдэл гэж үзнэ.
Эмгэг хэмжээ: Хэрэв махилтын өнцөг 10 градусаас дээш бол эмнэлгийн хэллэгээр клинодактили гэж оношилно.
Энэхүү махилт нь хурууны дунд шивнүүр яс (middle phalanx) нь тэгш өнцөгт биш, харин гурвалжин эсвэл трапец хэлбэртэй болж ургаснаас үүдэлтэй юм.
2. Клинодактилийн шалтгаан ба эмгэг жам
Удамшил ба хам шинжүүд
Клинодактили нь ихэвчлэн аутосомын давамгайлах (autosomal dominant) хэлбэрээр удамшдаг. Өөрөөр хэлбэл, эцэг эхийн хэн нэг нь ийм хуруутай бол хүүхдэд дамжих магадлал өндөр байдаг.
Мөн дараах хам шинжүүдтэй хавсарч илрэх нь элбэг:
Дауны хам шинж: Дауны хам шинжтэй хүүхдүүдийн 25 хүртэлх хувьд чигчий хурууны махилт ажиглагддаг.
Клайнфелтерийн хам шинж, Тернерийн хам шинж.
Рубинштейн-Тайбийн хам шинж.
Фанкони цус багадалт.
Физиологийн өөрчлөлт (Pathophysiology)
Хурууны ясны өсөлт нь ясны төгсгөл хэсэгт байх өсөлтийн бүс (epiphyseal plate)-ээс хамаардаг. Клинодактилийн үед энэхүү бүс нь "C" хэлбэртэй болж, ясны нэг тал нь нөгөө талаасаа хурдан ургаснаар хуруу муруйж эхэлдэг. Үүнийг "Дельта шивнүүр яс" гэж нэрлэдэг.
3. Шинж тэмдэг ба оношилгоо
Гол шинж тэмдгүүд:
Чигчий хурууны үзүүр ядам хуруу руу илт махийх.
Чигчий хуруу бусад хуруунаас богино байх.
Хурууг нугалахад бусад хуруунуудтай давхцах (хүнд тохиолдолд).
Монгол дахь оношилгооны арга барил:
Монгол улсын нөхцөлд, ялангуяа Улаанбаатар хотод Гэмтэл Согог Судлалын Үндэсний Төв (ГССҮТ)-ийн Сарвууны мэс заслын тасагт хандах нь хамгийн оновчтой.
Рентген зураг: Хурууны ясны бүтцийг харах хамгийн гол арга.
Ураг орчмын хэт авиан оношилгоо: Зарим тохиолдолд төрөхөөс өмнө хэт авиан шинжилгээгээр хурууны хэлбэрийг тодорхойлох боломжтой.
4. Эмчилгээ ба менежмент
Олон хүн хуруугаа чиг тавьж боох эсвэл хүчээр тэгшлэх гэж оролддог. Гэвч энэ нь ясны бүтцийн асуудал тул механик аргаар засагдахгүй.
Консерватив эмчилгээ (Ажиглалт)
Ихэнх тохиолдолд (махилт 20 градусаас бага бол) ямар нэгэн тусгай эмчилгээ шаардлагагүй. Хурууны үйл ажиллагаанд саад болохгүй бол зөвхөн хяналтад байлгахад хангалттай. Чиг тавих (splinting) нь үр дүнгүй болох нь судалгаагаар батлагдсан.
Мэс заслын эмчилгээ
Хэрэв махилт маш их (30-45 градусаас дээш) бөгөөд юм барих, бичих зэрэг өдөр тутмын үйл ажиллагаанд саад болж байвал мэс засал хийлгэхийг зөвлөдөг.
| Мэс заслын төрөл | Тайлбар |
| Нээлттэй шаантаг остеотоми | Ясны богино талд яс шилжүүлэн суулгаж уртасгах арга. |
| Хаалттай шаантаг остеотоми | Ясны урт талаас хэсэгчлэн авч тэгшлэх арга. |
| Викерийн физиолизис | Өсөлтийн бүсийг засаж, өөхөн эд суулгах замаар зөв ургалтыг дэмжих. |
Анхааруулга: Мэс заслыг ихэвчлэн ясны өсөлт зогссоны дараа буюу өсвөр насанд хийх нь илүү үр дүнтэй байдаг. Гэхдээ хүнд хэлбэрийн үед бага насанд нь хийх шаардлага гардаг.
5. Монгол ахуй ба уламжлалт анагаах ухааны зөвлөгөө
Монголчууд эрт дээр үеэс хүүхдийн яс бэхжүүлэхэд онцгой анхаарч ирсэн. Хэдийгээр клинодактили нь генийн болон бүтцийн асуудал боловч ясны ерөнхий эрүүл мэндийг дэмжих нь чухал.
Бариа засал: Махилтыг бүрэн засахгүй ч хурууны үений хөдөлгөөнийг хадгалах, цусны эргэлтийг дэмжихэд зөөлөн бариа засал тустай. Гэхдээ ясыг хүчээр дарах нь аюултай.
Хоол хүнс: Ясны өсөлтийг дэмжих кальциар баялаг хүнс буюу айраг, тараг, ясны шөл зэргийг хэрэглэх нь монгол хүүхдийн өсөлтөд сайн нөлөөтэй.
Д аминдэм: Монголын эрс тэс уур амьсгал, нарны тусгал багатай өвлийн улиралд Д аминдэмийг зохих тунгаар хэрэглэх нь ясны зөв хөгжилд маш чухал.
6. Таны асууж болох асуултууд
Асуулт: Чигчий хуруу махийх нь удамшдаг уу?
Тийм ээ. Энэ нь ихэвчлэн гэр бүлийн гишүүдийн дунд тохиолддог удамшлын шинж чанартай байдаг.
Асуулт: Заавал мэс засал хийлгэх шаардлагатай юу?
Үгүй. Хэрэв хурууны хөдөлгөөн хэвийн, өвдөлтгүй бол заавал хагалгаа хийх шаардлагагүй. Ихэнх хүмүүс зөвхөн гоо сайхны үүднээс л ханддаг.
Асуулт: Монголд хаана оношлуулах вэ?
Улаанбаатар хотын ГССҮТ эсвэл томоохон хувийн гэмтлийн эмнэлгүүдийн нарийн мэргэжлийн эмчид хандаж рентген зураг авахуулаарай.
Дүгнэлт ба дараагийн алхам
Чигчий хурууны махилт буюу клинодактили нь зөвхөн танд тохиолдсон ховор зүйл биш юм. Хэрэв таны хүүхдийн хурууны махилт өдрөөс өдөрт нэмэгдэж, бусад хурууныхаа хөдөлгөөнд саад болж байвал мэргэжлийн эмчид хандах цаг болжээ.
Танд энэ мэдээлэл хэрэгтэй байсан уу? Хэрэв танд хурууны хэлбэрээс болоод ямар нэгэн зовуурь илэрч байвал бидэнтэй сэтгэгдэл хэсэгт туршлагаасаа хуваалцаарай!
#эрүүл_мэнд #клинодактили #чигчий_хуруу #монгол_эмнэлэг #гэмтэл_согог #хүүхдийн_эрүүл_мэнд #ясны_өсөлт #улаанбаатар #эрүүл_амьдрал #мэс_засал #clinodactyly
Комментарии
Отправить комментарий