Acanthosis Nigricans Таны арьс чихрийн шижингийн аюулыг анхааруулж байна уу
Acanthosis Nigricans: Таны арьс чихрийн шижингийн аюулыг анхааруулж байна уу?
Шүршүүрт орж байхдаа толинд хартал хүзүүний ар, суга эсвэл цавины орчмын арьс тань бохирдсон юм шиг харагдаж, угаасан ч арилахгүй байна уу? Хэчнээн савандаж зүлгэсэн ч арилахгүй, харин ч арьс тань улам зузаарч, хилэн шиг (velvet) барзгар болж байвал энэ нь ариун цэврийн асуудал биш юм.
Энэ бол анагаах ухаанд Acanthosis Nigricans (Хар нөсөөт тууралт) гэж нэрлэгддэг эмгэг бөгөөд таны биеийн бодисын солилцооны системд асуудал үүссэнийг илтгэх маш чухал дохио юм. Ялангуяа Монголчуудын дунд сүүлийн жилүүдэд буруу хооллолт болон хөдөлгөөний дутагдлаас үүдэлтэй таргалалт, чихрийн шижин ихсэж байгаа энэ үед энэ шинж тэмдгийг анхаарахгүй өнгөрч болохгүй.
1. Энэ нь хир биш! Acanthosis Nigricans гэж юу вэ?
Олон хүмүүс арьс нь харлаад ирэхээр "Би сайн угаахгүй байна уу?" гэж бодож, үрэгчээр хүчтэй зүлгэдэг. Гэвч энэ нь арьсны гаднах бохирдол биш, харин бие доторх дааврын тэнцвэргүй байдлаас үүдэлтэй арьсны эсийн хэт өсөлт юм.
Инсулины тэсвэртэй байдал (Insulin Resistance)
Монголчуудын хоолны дэглэмд гурилан бүтээгдэхүүн, чихэрлэг зүйлс болон хийжүүлсэн ундааны хэрэглээ өндөр байдаг. Эдгээрийг хэтрүүлэн хэрэглэснээр цусан дахь сахарын хэмжээ ихсэж, түүнийг зохицуулах инсулин даавар хэт ихээр ялгардаг. Инсулин цусанд ихэссэнээр арьсны эсүүдийг (keratinocytes) хэт хурдан үржихэд хүргэж, улмаар арьс зузаарч, өнгө нь харлаж харагддаг байна.
Таргалалт болон Дотоод шүүрлийн эмгэг
Монголын хүн амын дунд, ялангуяа хот суурин газрын иргэдийн дунд биеийн жингийн индекс (BMI) өндөр байх нь элбэг. Өөхөн эд нь инсулины тэсвэртэй байдлыг улам өдөөдөг. Мөн эмэгтэйчүүдийн хувьд өндгөвчний олон уйланхайт хам шинж (PCOS) зэрэг эмгэгийн үед энэ шинж тэмдэг түгээмэл илэрдэг.
2. Шинж тэмдгүүд болон илрэх бүсүүд
Acanthosis Nigricans нь ихэвчлэн өвдөлтгүй, заримдаа бага зэрэг загатнах шинжтэй байдаг тул хүмүүс эрт шатанд нь анзаардаггүй.
Илрэх хэсгүүд: Хүзүүний ар тал, суга, цавь, тохой, өвдөгний дотор тал.
Арьсны бүтэц: Арьс хилэн (velvet) мэт зөөлөн хэрнээ зузаарч, үрчлээсүүд нь тодорсон байдаг.
Өнгөний өөрчлөлт: Саарал, бор эсвэл тас хар өнгөтэй болно.
Арьсны ургацаг (Skin tags): Харласан хэсгүүдийн эргэн тойронд жижиг махлаг ургацагууд олноор гарч ирэх нь бий.
3. Монгол дахь оношилгоо, шинжилгээний явц
Хэрэв танд эдгээр шинж тэмдэг илэрсэн бол арьсны эмчээс гадна Дотоод шүүрлийн булчирхайн эмчид (Endocrinologist) хандах нь хамгийн зөв алхам юм.
Цусны шинжилгээ: Өлөн үеийн сахарын хэмжээ болон Гликозилжсон гемоглобин (HbA1c) үзэж, чихрийн шижингийн эрсдэлийг тодорхойлно.
Инсулины түвшин: Цусан дахь инсулины хэмжээг хэмжиж, инсулин тэсвэржилтийг шалгана.
Эхо оношилгоо: Эмэгтэйчүүдийн хувьд өндгөвчний үйл ажиллагааг шалгах шаардлагатай.
Анхааруулга: Хэрэв та тарган биш, чихрийн шижингүй атлаа гэнэт биеийн олон хэсгээр маш хүчтэй харлаж эхэлбэл энэ нь дотор эрхтний (ходоод, уушиг г.м) хавдрын дохио байж болзошгүй тул яаралтай иж бүрэн шинжилгээнд хамрагдах хэрэгтэй.
4. Эмчлэх аргууд: Үндсэн шалтгааныг арилгах нь
Арьсны өнгийг цайруулах тос түрхэх нь түр зуурынх бөгөөд үр дүн багатай. Хамгийн гол эмчилгээ бол амьдралын хэв маягийг өөрчлөх юм.
Жин хасах (Хамгийн үр дүнтэй арга)
Биеийн жингээ 5-10% хасахад л инсулины хэмжээ тогтворжиж, арьсны харласан хэсгүүд аяндаа бүдгэрч, зөөлөрдөг.
Хоолны дэглэм ба Монгол уламжлалт арга
Цагаан гурил, чихрээс татгалзах: "Цагаан хор" гэгддэг сахар, дээд гурилын хэрэглээг багасгаж, оронд нь бүхэл үрийн гурил, арвай, хошуу тариа хэрэглэх.
Шөлний соёл: Монголчууд уламжлалт байдлаар хонины махны хар шөлийг ядаргаа тайлахад хэрэглэдэг шиг, хэт тослог биш, хүнсний ногоо ихтэй шөлтэй хоол идэх нь сахарын хэмжээг огцом өсгөхөөс сэргийлдэг.
Эмийн эмчилгээ: Эмчийн заавраар "Метформин" зэрэг инсулин тэсвэржилтийг бууруулах эм хэрэглэж болно.
Арьс арчилгаа (Юуг хийж болохгүй вэ?)
БИТГИ ҮР: Үрэгч (итали уут) эсвэл хатуу скрабаар хүчтэй үрж болохгүй. Энэ нь арьсыг хамгаалах механизмыг өдөөж, арьсыг улам зузаан, улам хар болгодог (Lichenification).
Тос түрхэх: Арьсны эмчийн заавраар Ретиноид (Retinoid) эсвэл Салицилийн хүчил агуулсан тос түрхэж, арьсны гуужилтыг дэмжиж болно.
5. Урьдчилан сэргийлэх: Улаанбаатар дахь эрүүл амьдрал
Монголын хүйтэн эрс тэс уур амьсгалд бид хөдөлгөөн багасаж, илчлэг ихтэй хоол идэх хандлагатай байдаг. Гэвч энэ нь бодисын солилцооны хам шинжид хүргэх аюултай.
Алхалт: Өдөрт дор хаяж 30 минут идэвхтэй алхах.
Ус уух: Чихэрлэг ундаа, шүүсний оронд цэвэр ус эсвэл хярам уух хэвших.
Урьдчилан сэргийлэх үзлэг: Жилд нэг удаа цусан дахь сахарын хэмжээгээ шалгуулж хэвших.
Acanthosis Nigricans бол зүгээр нэг гоо сайхны асуудал биш, таны бие дотроосоо тусламж эрж буй "хашхираан" юм. Өнөөдөр толинд өөрийгөө нэг сайн ажиглаарай. Хэрэв сэжигтэй шинж тэмдэг байвал цаг алдалгүй мэргэжлийн эмчид хандаарай.
Комментарии
Отправить комментарий